Η Αξία Των TEDx Events Στην Πτωχευμένη Ελλάδα

Υποβρύχιο, Ιούλιος 2012

Λίγη ώρα μετά το τέλος του TEDxThessaloniki 2012, έξω από το πολύ όμορφο Ολύμπιον, η Αγγλίδα συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ ("Το Νησί", "Το Νήμα") με ρώτησε το εξής: Τι κερδίζει ο κόσμος από εκδηλώσεις σαν αυτή;

Ήταν μια δίκαιη ερώτηση.

Είχα συναντήσει τη Βικτόρια λίγους μήνες νωρίτερα, στην Αθήνα, όπου της είχα πάρει μια μικρή συνέντευξη για το καινούριο της βιβλίο και μετά είχαμε μιλήσει για διάφορα ενδιαφέροντα πράγματα. Πλησίαζε η 17η Νοέμβρη τότε, θυμάμαι, και είχαμε κουβεντιάσει για το βιβλίο της, για το ενδεχόμενο να γίνουν εκτεταμένα επεισόδια στην πόλη και, κυρίως είχαμε μιλήσει για τον Τσίπρα. Δεν ξέρω γιατί. Την είχε συναρπάσει το θέμα. Τώρα, όμως, μισό χρόνο αργότερα, η κατάσταση στη χώρα ήταν πολύ διαφορετική. Ακόμα χειρότερη. Εν τω μεταξύ, ας πούμε, το περιοδικό για το οποίο της είχα πάρει τη συνέντευξη είχε κλείσει, κι αυτή δε δημοσιεύτηκε ποτέ. Κι είχα πολλά καινούρια πράγματα να της πω για τον Τσίπρα. Αλλά εκείνο το βράδυ είχαμε βρεθεί στη Θεσσαλονίκη για άλλο λόγο.

photo: Nikos Pappas for Sofia Camplioni

Το TEDxThessaloniki είναι ένα από τα TEDx events, τα συνέδρια αυτά στα οποία αξιόλογοι άνθρωποι μαζεύονται και ακούν άλλους αξιόλογους ανθρώπους να μιλάνε για αξιόλογα πράγματα για 18 λεπτά ο καθένας, το πολύ. Υπάρχουν εκατοντάδες τέτοια που διοργανώνονται κάθε χρόνο σε εκατοντάδες πόλεις του πλανήτη, όλα εμπνευσμένα από το ετήσιο TED conference που διεξάγεται στο Long Beach της Καλιφόρνιας. Το TEDxThessaloniki, όπως και το TEDxAthens, συγκαταλέγονται στα "μεγάλα" TEDx events, αυτά που καλούν διεθνείς προσωπικότητες ως ομιλητές και τα οποία επισκέπτονται πολλές εκατοντάδες άνθρωποι, ενώ χιλιάδες τα παρακολουθούν από τα social media και το web, είτε live είτε παρακολουθώντας τα βίντεο που ανεβαίνουν στο YouTube στη συνέχεια.

Το TEDxThessaloniki 2012 ήταν το τρίτο TEDx που επισκέπτομαι από κοντά. Είχα μιλήσει στο TEDxAthens του 2010 (για το θάνατο των έντυπων media) και είχα παρακολουθήσει και την εκδήλωση του 2011 ως θεατής, οπότε θεωρώ τον εαυτό μου σχετικά έμπειρο, και είμαι μάλλον κατάλληλος να δώσω μιαν απάντηση στη Βικτόρια. Αν δεν καταλαβαίνω εγώ τι κερδίζει ο κόσμος από τέτοιες εκδηλώσεις, ποιος καταλαβαίνει;

Φέτος στο TEDxThessaloniki μίλησαν δεκαέξι ενδιαφέροντες άνθρωποι, αρκετά διαφορετικοί μεταξύ τους, όχι όλοι γνωστοί ή προβεβλημένοι, αλλά ξέρεις πώς είναι αυτά, ο κόσμος είναι γεμάτος με ενδιαφέροντες ανθρώπους που δεν τους έχεις ακουστά. Υπήρχε ένας Έλληνας επιχειρηματίας ο οποίος έχει φτιάξει ένα ίδρυμα για τα παιδιά της Γουατεμάλας, μια ποιήτρια βραβευμένη με MacArthur genius grant, μια εθελοντής στο Στρατό Σωτηρίας, μια σύμβουλος του ΟΗΕ σε θέματα μεταρρυθμίσεων σε χώρες της Μέσης Ανατολής, μια υδροβιολόγος του "Αρχιπελάγους", και μια επιχειρηματίας που έχει φτιάξει εταιρία που παράγει προϊόντα από βελανίδια στη Τζιά. Μίλησαν ακόμα ο δημοσιογράφος Γκάζμεντ Καπλάνι, ο σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής και, όπως είπαμε, η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ. Έπαιξαν μουσική ο Γιάννης Αγγελάκας, η Κέρεν Ανάν, οι Musi-Fi και ο Λεόν.

Οι ομιλίες που μου προξένησαν κυρίως το ενδιαφέρον, ωστόσο, ήταν πέντε.

Ο επιχειρηματίας Έρικ Παρκς εξιστόρησε το ταξίδι της δημιουργίας ενός startup στην Ελλάδα παραλληλίζοντάς το με το ταξίδι του Οδυσσέα. Σε κάθε στάση του ταξιδιού ο παραλληλισμός είχε νόημα, ήταν ουσιαστικός, και έκανε την ομιλία ενδιαφέρουσα και ζωντανή. Στο τέλος δεν είχες μάθει μόνο το πόσο δύσκολο είναι να φτιάξει κανείς μια επιχείρηση τεχνολογίας στην Ελλάδα. Είχες μάθει το γιατί (γελώντας) και είχες μάθει κι άλλα πράγματα, όπως για παράδειγμα ότι το βυζαντινό σόλδιο ήταν το ισχυρότερο νόμισμα στην παγκόσμια ιστορία.

Ο πρώην δήμαρχος Τιράνων Έντι Ράμα προσπάθησε να πείσει το κοινό για την αξία της πολιτικής. Ήταν μια αποστολή δύσκολη. Αναφέρθηκε στην περίοδο που ήταν δήμαρχος και τις ριζικές αλλαγές αναμόρφωσης της πόλης που επέβαλε με την κατεδάφιση αυθαιρέτων και την βαφή των προσόψεων των κτιρίων με έντονα χρώματα -μια καλή εφαρμογή της θεωρίας των "σπασμένων παραθύρων". Στο τέλος το κοινό χειροκροτούσε ενθουσιασμένο και, προφανώς, πεπεισμένο για την αξία της πολιτικής, μα εγώ άλλο είχα καταλάβει: Άλλο "πολιτικός", κι άλλο πολιτικός που είναι ταυτόχρονα και καλλιτέχνης, όπως ο Έντι Ράμα.

Ο κοκκινομάλλης, ενθουσιώδης Τσέχος οικονομολόγος Τομάς Σέντλατσεκ μίλησε για την οικονομική κρίση με λόγια που ενίοτε γίνονταν περίπλοκα (καθώς μέρος του κοινού δεν μπορούσε να καταλάβει την ορολογία στα Αγγλικά), αλλά το μεγαλύτερο μέρος του μηνύματός του ήταν εύληπτο και εκλαϊκευμένο. "Η Ελλάδα δεν είναι πίσω από τις άλλες χώρες", είπε. "Είναι είκοσι χρόνια μπροστά. Πτώχευσε πρώτη". Έκανε και μια πολύ εύστοχη παρομοίωση του υπερδανεισμού με το χανγκόβερ, κι αυτό ήταν: Το κοινό ήταν δικό του.

Η Κατερίνα Βρανά δεν έδωσε μια κανονική ομιλία, αλλά ήταν μια από τις performers της ημέρας, κάνοντας stand-up comedy. Την ξεχώρισα ανάμεσα στις πραγματικά σημαντικές στιγμές (και μαζί και όλοι οι θεατές) επειδή το νούμερό της, που το έκανε στα αγγλικά, ήταν πραγματικά πολύ καλό. Παίζοντας με τα Ελληνικά στερεότυπα και κοροϊδεύοντας ανελέητα του Άγγλους έκλεισε πολύ ευχάριστα το κατά τα άλλα υποτονικό πρώτο μέρος της εκδήλωσης. Αργότερα, όταν το στήσιμο των οργάνων για το (σύντομο, αλλόκοτο) τραγούδι του Αγγελάκα καθυστερούσε, οι curators Ανέστης και Ελένη τη φώναξαν να ανέβει πάλι στη σκηνή για να γεμίσει χρόνο λέγοντας κι άλλα αστεία - και ανέβηκε, και είπε κι άλλα αστεία, εξίσου πετυχημένα, και μάλιστα στα ελληνικά. Αργότερα έμαθα ότι η Βικτόρια Χίσλοπ ξετρελάθηκε από την περφόρμανς και αντάλλαξαν στοιχεία επικοινωνίας. Να πούμε εδώ ότι άντρας της Βικτόριας είναι ο Ίαν Χίσλοπ. Πάτα το λινκ, να καταλάβεις.

Τέλος, η καλύτερη ομιλία της ημέρας ήταν, πανθομολογουμένως, αυτή του Άγγελου Πατσιά, του δασκάλου από το Φουρφουρά της Κρήτης. Ο Φουρφουράς είναι ένα χωριό 44 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο, κι εκεί ο Πατσιάς μαζί με άλλους τρεις δασκάλους και με τη βοήθεια όλου του χωριού έχουν φτιάξει ένα πρότυπο δημοτικό σχολείο, στο οποίο τα παιδιά μαθαίνουν παίζοντας, συζητώντας με επισκέπτες, τραγουδώντας, και φτιάχνοντας και τα βιντεάκια του "Φουρφουρά TV", ένα από τα οποία είδαμε. Ήταν μια καταπληκτική ομιλία, πηγαία και χιουμοριστική, που είχε και κάτι πρωτότυπο και ουσιαστικό να πει, ενώ ο ομιλητής ήταν και πολύ συμπαθής. Κέρδισε ολοκληρωτικά το κοινό, το οποίο στο τέλος του χάρισε ένα άξιο και μακροσκελές standing ovation.

Μετά από όλα αυτά, λοιπόν, ξεχυθήκαμε στην πλατεία Αριστοτέλους η οποία, στεγνή πια, μετά τη μεσημεριανή μπόρα, ήταν γεμάτη ανέμελους Θεσσαλονικείς.

Πράγμα που μας φέρνει ξανά στο ερώτημα της Βικτόριας Χίσλοπ.

Τι κατάλαβαν οι 700 που βρέθηκαν στο Ολύμπιον στις 12 Μαΐου; Τι κέρδισαν από την παρουσία τους εκεί; Οι ομιλίες στο TEDxThessaloniki ήταν σύντομες κι ανάκατες. Δεν ήταν ακριβώς διδακτικές, δεν αποκάλυπταν μυστικά, δεν έδιναν ξεκάθαρες συμβουλές για να τις πάρουν τα μέλη του κοινού και να τις εφαρμόσουν στις ζωές τους. Σκόρπιες ιδέες ήταν, μερικές ωραίες ιστορίες, πολύ γέλιο, κάμποση βαρεμάρα. Οπότε;

Αυτό που έχω καταλάβει πια, κι αυτό που είπα στη Βικτόρια Χίσλοπ τότε, είναι το εξής:

Δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία οι ομιλίες. Οι 700 άνθρωποι που βρέθηκαν εκεί, και οι 1200 που βρέθηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο στο TEDxAthens, είχαν την ευκαιρία να περάσουν μία ημέρα ανάμεσα σε ομοίους τους, στη φούσκα τους, συζητώντας για πράγματα που τους αφορούν και ακούγοντας πράγματα που τους ενδιαφέρουν. Αυτό είναι το σημαντικότερο από όλα: Η ώσμωση. Οι άνθρωποι που αποτελούν το κοινό του TEDx είναι μια ανήσυχη ελίτ, προφανώς μπουρδουκλωμένη και βαθιά τεθλιμμένη στην Ελλάδα του 2012 της πτώχευσης, της αβεβαιότητας, του Σαμαρά και του Τσίπρα, και όταν βρίσκεται σε ένα χώρο en masse και εκτίθεται σε ιδέες, χαίρεται. Το να είσαι ανάμεσα σε εκατοντάδες ανθρώπους που μοιράζονται ανησυχίες και, σε κάποιο βαθμό, και παραστάσεις και καταβολές, είναι πράγμα ευχάριστο, πλημμυρίζει το μυαλό με ενδορφίνες. Το καλύτερο πράγμα στα TEDx είναι το διάλειμμα, όπου μιλάς με γνωστούς και σου μιλάν άγνωστοι. Μπορεί αυτό το πράγμα να μην έχει ξεκάθαρο, χειροπιαστό μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα (θα μπορούσα να επιχειρηματολογήσω πως ούτε το πολυθρύλητο TED έχει), αλλά έχει βραχυπρόθεσμο: Τη χαρά. Την πρόσκαιρη αισιοδοξία.

Αυτό είναι τελικά το TEDx, είπα στη Βικτόρια Χίσλοπ: Ένα placebo για την κρίση.

 photo: Sofia Camplioni

Δες ακόμα:
Όλες τις ομιλίες του TEDxAthens 2010 σε μία σελίδα

το επόμενο TEDxAthens έρχεται το Νοέμβριο -μεσολαβεί κι ένα TEDxAcademy στα τέλη του Σεπτέμβρη

το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος Ιουλίου του περιοδικού Υποβρύχιο

ΠΑΝΩ
κατηγορίες: Χωρίς κατηγορία
σχολίασε

το newsletter

Υποδεχτείτε γλυκόλογα, τρυφερότητες, λινξ και νέα
κάθε Παρασκευή στο inbox σας. Αν θέλετε.